13 listopada 2026 weszła w życie nowelizacja polskich przepisów dotyczących opłaty reprograficznej. Po 15 latach Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaktualizowało listę urządzeń objętych tym mechanizmem. Po raz pierwszy znalazły się na niej smartfony, tablety, laptopy oraz komputery stacjonarne. Zmiany mogą przynieść polskim twórcom i wykonawcom nawet 200 milionów złotych rocznie. Nowe zasady zaczynają obowiązywać tuż przed Black Friday i okresem przedświątecznych zakupów. Pojawia się więc pytanie, czy dodatkowy koszt odczują również konsumenci.
Nowa opłata obejmuje współczesną elektronikę
Opłata reprograficzna dotyczy tak zwanych czystych nośników, czyli urządzeń umożliwiających legalne kopiowanie i przechowywanie utworów na prywatny użytek. Jej zadaniem jest rekompensowanie autorom strat wynikających z możliwości powielania ich dzieł w granicach dozwolonego użytku. Nie chodzi zatem o samo kopiowanie, ale o techniczną możliwość wykonywania takich kopii.
Dotychczas opłata obejmowała przede wszystkim nośniki popularne na przełomie XX i XXI wieku. Na liście znajdowały się między innymi płyty CD i DVD oraz kasety VHS. Rozwój technologii i zmiana sposobu korzystania z treści cyfrowych sprawiły jednak, że dotychczasowe przepisy wymagały aktualizacji.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego usunęło z wykazu większość przestarzałych nośników i uwzględniło urządzenia, które obecnie cieszą się największą popularnością. W rezultacie opłata objęła między innymi smartfony, tablety, laptopy i komputery stacjonarne.
Obowiązek jej odprowadzania spoczywa na producentach oraz importerach elektroniki. Istnieje jednak ryzyko, że firmy uwzględnią dodatkowy wydatek w cenach detalicznych. W takim przypadku zmiany mogą pojawić się na sklepowych półkach już w najbliższych tygodniach, czyli w samym środku przedświątecznego sezonu zakupowego.
Ile wynosi opłata reprograficzna?
Polskie przepisy dopuszczają opłatę reprograficzną w wysokości do 3% ceny netto urządzenia. W przypadku większości nowych kategorii sprzętu stawka wynosi jednak 1%. Taką opłatę obejmą między innymi telefony i tablety wyposażone w co najmniej 32 GB pamięci wewnętrznej. W praktyce oznacza to, że dodatkowy koszt dotknie zdecydowaną większość współczesnych smartfonów. Nawet tańsze modele oferują obecnie zazwyczaj minimum 64 GB pamięci.
Jeden procent ceny netto może wydawać się niewielkim obciążeniem. Trzeba jednak spojrzeć na sytuację całego rynku elektroniki. Producenci już teraz mierzą się z rosnącymi kosztami podzespołów, między innymi ze względu na ogromne zapotrzebowanie związane z rozwojem sztucznej inteligencji. Do tego dochodzą droższy transport, napięcia geopolityczne oraz coraz większa popularność zaawansowanych i kosztownych konstrukcji, takich jak składane smartfony.
W efekcie opłata reprograficzna może stać się kolejnym elementem wpływającym na ceny elektroniki. Dla konsumentów oznacza to dodatkowe ryzyko wzrostu wydatków w okresie, gdy nowoczesne urządzenia i tak osiągają coraz wyższe ceny.
Opłata, a nie podatek. Kto otrzyma pieniądze?
W publicznych dyskusjach opłatę reprograficzną często określa się mianem podatku. Nie jest to jednak prawidłowe określenie. Pieniądze nie trafiają bowiem do budżetu państwa, lecz do organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Należą do nich między innymi ZAiKS oraz Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska.
Z raportu Międzynarodowej Konfederacji Związków Autorów i Kompozytorów (CISAC) wynika, że w 2024 roku wpływy z opłaty reprograficznej w Polsce wyniosły niemal 36 milionów złotych. Był to jeden z najniższych wyników w Europie.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego liczy, że rozszerzenie wykazu o smartfony, tablety i komputery osobiste znacząco zwiększy te przychody. Według szacunków mogą one sięgnąć nawet 200 milionów złotych rocznie. Dodatkowe środki mają wesprzeć polskich artystów i twórców. Nie zmienia to jednak obaw konsumentów, którzy mogą odczuć nowe przepisy poprzez wyższe ceny urządzeń elektronicznych.
Abonament za streaming i opłata reprograficzna. Czy płacimy dwa razy?
Jednym z najczęściej podnoszonych argumentów przeciwko opłacie reprograficznej jest ryzyko podwójnego ponoszenia kosztów za dostęp do kultury. Wielu Polaków regularnie opłaca subskrypcje serwisów oferujących muzykę, filmy i książki. W cenie takich usług platformy uwzględniają już wynagrodzenia wynikające z praw autorskich.
Skalę popularności tego modelu pokazują dane Mediapanel. W październiku 2026 roku z Netfliksa korzystało prawie 9 milionów Polaków. Z kolei w kwietniu 2025 roku Spotify przyciągało 9,7 miliona polskich internautów. Twórcy otrzymują również wynagrodzenia z tytułu odtworzeń swoich utworów. W 2025 roku polscy muzycy wygenerowali na Spotify tantiemy o łącznej wartości 219 milionów złotych.
Wątpliwości budzi przede wszystkim sytuacja osób, które korzystają z platform streamingowych i przechowują swoje treści w chmurze. Opłata reprograficzna nie zależy bowiem od faktycznego kopiowania utworów. Liczy się sama możliwość wykonania kopii na danym urządzeniu. Właśnie dlatego część konsumentów może uznać nowe rozwiązanie za dodatkowy koszt, mimo że nie korzysta z tradycyjnego kopiowania plików.
Droższa elektronika i alternatywa w postaci odnowionego sprzętu
Ceny urządzeń elektronicznych już teraz osiągają rekordowe poziomy. Prognozy IDC wskazują, że do końca 2026 roku średnia cena smartfona może wynieść aż 581 dolarów. Rozszerzenie listy urządzeń objętych opłatą reprograficzną może dodatkowo zwiększyć wydatki polskich konsumentów, jeśli producenci i importerzy przeniosą ten koszt na ceny detaliczne.
Termin wprowadzenia zmian również nie jest przypadkowy z perspektywy kupujących. Black Friday oraz zbliżające się Święta Bożego Narodzenia to okres, w którym smartfony, tablety i laptopy często trafiają na listy zakupowe i prezentowe. Ewentualne podwyżki mogą więc szczególnie mocno wpłynąć na domowe budżety.
W tej sytuacji coraz większego znaczenia nabierają alternatywne sposoby zakupu elektroniki. Jednym z nich jest profesjonalnie odnowiony sprzęt, który pozwala ograniczyć wydatki bez konieczności rezygnowania z nowoczesnych technologii.
Na platformach takich jak refurbed można znaleźć odnowione smartfony, tablety i komputery nawet o 40% tańsze niż nowe odpowiedniki. Co więcej, część urządzeń dostępnych w ofercie nie podlega opłacie reprograficznej. Dotyczy to sprzętu odnawianego w Polsce, który wraca do obiegu bez opuszczania kraju. Przed świątecznymi zakupami warto zatem uwzględnić również takie rozwiązanie. Porównanie cen nowych urządzeń z profesjonalnie odnowionymi modelami może przynieść zauważalne oszczędności.
Nowa opłata nie odpowie za konsumentów na pytanie, jaki sprzęt wybrać, ale może sprawić, że jeszcze uważniej spojrzą oni na ceny i faktyczną wartość urządzeń. Rynek technologii długo uczył nas, że najlepsze jest zawsze to, co właśnie trafia na półkę. Dziś konsumenci coraz częściej patrzą szerzej: na wydajność, baterię, aktualizacje, możliwość naprawy i koszt środowiskowy. Profesjonalnie odnowiony sprzęt może być odpowiedzią dla osób, które chcą technologii dopasowanej do swoich potrzeb, a niekoniecznie najnowszej premiery.
– mówi Kilian Kaminski, współzałożyciel refurbed.
źródło: informacja prasowa refubred Polska / Ogilvy
odnowiona elektronika Ogilvy Ogilvy Polska refubred Polska refurbed
Last modified: 13 listopada 2026
